Postaram się wyjaśnić w podstawowym zakresie w jaki sposób mózg wspiera tak ważną metodę rozwoju życia duchowego jaką jest medytacja i dlaczego medytację należy niejako trenować, dbając o jej długość trwania jak i jakość.
1.
Lewa i prawa półkula mózgu są dwoma ośrodkami utrzymującymi stan równowagi. Podczas gry prawa półkula odpowiada za emocje, empatię, kreatywność, stres, zagrożenia czy stany lękowe, lewa za dobrostan psychiczny, emocje pozytywne, na których bazują praktyki duchowe.
2.
Lewa półkula zasadniczo odpowiada za myślenie analityczne i logiczne, narrację wewnętrzną czyli opowieść o sobie, a co się z tym wiąże analizę przeszłości i planowanie przyszłości. W tym miejscu wymienia się tzw. sieć w trybie domyślnym (DMN default mode network). Kategoryzowanie czyli ocenianie i wartościowanie oraz to problematyczne ego, będące źródłem naszego egzystencjalnego cierpienia - to "upichci nam lewa półkula kory przedczołowej.
3.
Pierwszy etap medytacji: lewa półkula pozwala utrzymać intencję, zgodność między podmiotem, a przedmiotem medytacji np. koncentrację na liczeniu oddechów czy swobodnej obserwacji przepływających myśli, wspiera samodyscyplinę bez której w ogóle byśmy nie podjęli zadania: przyjęcie pozycji ciała, rozciąganie mięśni czy przygotowania miejsca.
4.
W drugim etapie, polegającym na rozwijaniu koncentracji, będzie zmniejszała aktywność narracyjną, dialog wewnętrzny, co skutkuje stopniowym wyciszaniem się osoby praktykującej. Pozwoli to wejść na wyższy poziom, co uwidoczni się w biologii mózgu.
5.
W trzecim etapie osiągniętej i utrzymanej koncentracji obserwuje się większą integrację między półkulami, oraz wzrost obszarów odpowiadających za świadomość sensoryczną. Świadomość sensoryczna to nic innego niż odczuwanie uważności "tu i teraz" w procesie ciało-umysł. Coraz mocniejsze doświadczanie siebie - kim jest ten który postrzega - może doprowadzić nas do oświecenia. Ten trzeci etap to medytacja właściwa. W lewej półkuli zwiększa się sieć połączeń między neuronami, co powoduje wzrost neuroplastyczności mózgu. Neuroplastyczność polega na powstawaniu nowych synaps między neuronami pod wpływem bodźców zewnętrznych w procesie uczenia się i doświadczania. Medytacja powoduje, że zmieniają się proporcję obszarów mózgu.
6.
W medytacji właściwej czyli "tu i teraz" zwiększa się integracja między półkulami. Lewa półkula, która odpowiada za aktywność narratora "ego" (logiczna analiza), wycisza owego narratora dzięki aktywności prawej półkuli. Prawa półkula odpowiadającą za percepcję holistyczną czyli całościową, globalną, wspiera proces wyciszania umysłu. Zwiększa się synchronizacja dzięki ciału modzelowatemu i równowaga między półkulami, koherencja mózgu, dzięki której neurony pracują w tym samym rytmie.
7.
Z komunikujących się ze sobą neuronów za pomocą aktywności elektrycznej powstają fale mózgowe. Za koherencję czyli zbieranie informacji w świadome doświadczenie odpowiadają fale gamma. Przewaga fal mózgowych Alpha wskazuje na spokojną uwagę, przewaga fal Theta na głęboki relaks, medytację.
8.
Podsumowując lewa półkula wspiera nas w pierwszych etapach praktyki medytacyjnej. Później już górę bierze prawa półkula i zjawisko koherencji.
9. Żródła naukowe: Sara W.Lazar, Britta K.Holzel, Amishi Iha, Richard J.Davidson
Inspiracją dla tego nagrania był dla mnie odcinek filmu edukacyjnego Karola Bielskiego" Odwrócona Lekcja - Co medytacja i modlitwa robią z mózgiem", AI, literatura zen oraz doświadczenia własne.
